Dış ticaret rakamları nasıl okunur

Sevkiyat sayısı, değer, ağırlık, kilogram başına fiyat ve ortak ülkelerin payları gibi dış ticaret rakamları birçok sevkiyatın toplamıdır. Bunları doğru okumak için her rakam hakkında beş soru sorun: tam olarak ne sayılıyor, hangi birimle, hangi ülke kastediliyor, hangi dönem için ve veriler ticaretin tamamını kapsıyor mu. Yanlış sonuçların çoğu yanlış verilerden değil, bu sorulardan birinin atlanmasından kaynaklanır.

Orion Markets'te bu rakamlar pazar raporlarında, şirket profillerinde, tedarikçi ve alıcı listelerinde ve Yeni ihracat pazarları bul bölümünde görünür. Aşağıda her rakam türünün ne anlama geldiğini, sizi nerede yanıltabileceğini ve nasıl kontrol edileceğini anlatıyoruz.

Sevkiyat sayısı

Sevkiyat sayısı bir pazarın veya şirketin ne kadar aktif olduğunu gösterir. Dönemleri, şirketleri ve ülkeleri karşılaştırmak için faydalıdır, ancak kamyon veya konteyner sayısı değildir.

• Tek bir teslimat birkaç kez sayılabilir. Sevkiyat verilerinde birkaç farklı ürün içeren bir gönderi genellikle her ürün için bir kez sayılır. Yirmi kalemlik karışık gönderiler getiren bir şirket, ikisi de ayda bir konteyner alsa bile tek bir ürün getiren şirketten çok daha fazla sevkiyat gösterir.
• Düzenliliği sayıya göre değil, aylara göre değerlendirin. Bir şirketin gerçekte ne sıklıkla alım yaptığını görmek için dönemin kaç ayında sevkiyatı olduğuna ve uzun boşluklar olup olmadığına bakın.
• Benzeri benzerle karşılaştırın. Sevkiyat sayılarını en iyi aynı ürün kodu, aynı ülke ve aynı uzunluktaki dönemler için karşılaştırabilirsiniz.

Değer ve ağırlık

• Değer genellikle sınırda kaydedilen ve ABD dolarına çevrilen değerdir. Sözleşme fiyatından farklı olabilir ve döviz kurlarıyla birlikte hareket eder.
• Ağırlık net ağırlık, yani malların ambalajsız ağırlığı olarak gösterilir.
• İkisine de bakın. Fiyatlar yükseldiğinde bir pazar dolar olarak büyüyüp ton olarak küçülebilir. Değer artıyor ama ağırlık artmıyorsa pazar büyümemiş, pahalılaşmıştır.

Kilogram başına fiyat

Bir rapordaki kilogram başına fiyat, toplam değerin toplam net ağırlığa bölünmesiyle bulunur. Dört sınırı olan faydalı bir ölçüttür:

• Net ve brüt ağırlık. Bunu ambalaj dahil kendi kilogram başına fiyatınızla karşılaştırırsanız, fiyatınız olduğundan düşük görünür.
• Adetle satılan mallar. Makineler, telefonlar veya ayakkabılar için ağırlık pek bir şey söylemez. Bir rapor adet veya çift gibi ek ölçü birimleri gösteriyorsa onları kullanın.
• Tek bir kod altında birkaç kalite. Bir kod ürünün ucuz ve pahalı bir versiyonunu birlikte içerebilir. En düşük ve en yüksek fiyat arasındaki geniş bir fark genellikle bir fiyatlama hatası değil, karışık kaliteler anlamına gelir.
• Ortalamalar birkaç uç değer tarafından çekilebilir. Tek bir ortalama rakama değil, dağılıma ve aylara göre fiyatlara bakın.

Bu fiyatların kendi ihracat fiyatınızla nasıl karşılaştırılacağı Rekabetçi bir ihracat fiyatı nasıl hesaplanır rehberinde anlatılıyor.

Ortak ülkeler ve menşe ülkeler

Raporlar iki farklı ülke listesi gösterir ve bunlar farklı sorulara yanıt verir:

• Ortak ülkeler: ticaretin diğer tarafındaki şirketlerin kayıtlı olduğu ülkeler. İthalatta bunlar satıcıların ülkeleridir.
• Menşe ülkeler: malların üretildiği ülkeler. Orion Markets raporlarında bu ayrı bir bloktur.

Çin'de üretilen mallar Singapur'da kayıtlı bir şirket tarafından satılabilir. Bu durumda mallar menşe ülke olarak Çin'de, ortak ülke olarak Singapur'da görünür. Bir ülkenin kendi adının ortakları arasında görünebilmesinin nedeni de budur: ithalatının bir kısmı, malları ithal edip yeniden satan yerel şirketlerden alınır.

Ticaret ve transit merkezleri durumu daha da karmaşık hale getirir. Singapur, Hong Kong, BAE ve Panama, başka yerlerde üretilmiş büyük hacimde malın ticaretini yapar. Böyle bir merkezin büyük payı genellikle üretim hakkında değil, ticaret güzergâhları hakkında bilgi verir.

Listelerdeki ve profillerdeki şirketler

• Yeniden ihracatçılar. Bazı ithalatçılar malları yalnızca başka yerlere göndermek için getirir. Onların alımları ülkelerinin tüketimi değildir.
• Acenteler ve lojistik şirketleri. Birçok ülkeden birbiriyle ilgisiz onlarca ürün "ithal eden" bir şirket çoğu zaman malların gerçek sahipleri için çalışan bir gümrük müşaviri veya lojistik şirketidir. Onu alıcı olarak görmeden önce profilini kontrol edin.
• İsim varyasyonları. Yabancı şirket adları birçok farklı şekilde, bazen farklı alfabelerde yazılır. Orion Markets bir şirketin farklı yazılışlarını birleştirir ve profil bunları İsim varyasyonları altında listeler.
• Yoğunlaşma. Bir şirket bir pazarın yarısını elinde tutuyorsa, size açık olan pazar toplamdan çok daha küçüktür. Raporlar en büyük şirketlerin paylarını ve 0 ile 10.000 arasında değişen HHI endeksini gösterir: endeks ne kadar yüksekse pazar o kadar az şirketin kontrolündedir.

Dönemler, sezonlar ve kısa geçmiş

• Eksik yıllar. En son yılda yalnızca bazı aylar varsa, bunları tam yılla değil, Orion Markets raporlarının yaptığı gibi önceki yılın aynı aylarıyla karşılaştırın.
• Sezonlar. Birçok ürünün zirve ayları vardır. Raporlar aylara ve yıllara göre sevkiyatların ısı haritasını gösterir ve zirve ve düşük ayları belirtir. İki ay arasındaki bir artış yalnızca sezon olabilir.
• Farklı son aylar. Her ülkenin verileri kendi ayında biter. Ülkeleri karşılaştırmadan önce dönemi kontrol edin; güncel dönemler veri kapsamı sayfasındadır.
• Kısa geçmiş. Bir veya iki aylık veri kimin aktif olduğunu görmeye yeter, ancak bir eğilimi değerlendirmeye yetmez. Yeni ihracat pazarları bul bölümünde altı aydan az verisi olan bir ülke Kısa veri geçmişi etiketini alır ve daha fazla veri gelene kadar Zor pazar seviyesinin üzerinde değerlendirilmez.
• Tek seferlik anlaşmalar. Tek bir fabrika için ekipman gibi tek bir büyük proje, bir yılın ithalatını ikiye katlayabilir. Büyümenin birçok şirkete yayılıp yayılmadığını kontrol edin.

Ayna veriler ve kapsamdaki değişiklikler

Bazı rakamlar ülkenin kendisinden değil, ortaklarından gelir: diğer ülkelerin o ülkeye ihracat olarak bildirdikleri. Bu tür ayna veriler farklı değerleme, zamanlama ve üçüncü ülkeler üzerinden transit nedeniyle hiçbir zaman ülkenin kendi rakamlarıyla tam örtüşmez.

Kapsam zaman içinde de değişebilir ve o zaman rakamlar da onunla birlikte değişir. Temmuz 2025'ten bu yana Orion Markets'in Rusya verileri yalnızca Kazakistan ile ticareti kapsar. Rusya raporları bununla ilgili bir uyarı gösterir, çünkü önceki dönemlerle bir karşılaştırma pazarın gerçek hareketini değil, kapsamdaki değişikliği gösterir. Ani bir düşüşü pazar eğilimi olarak adlandırmadan önce verilerin hâlâ aynı ticareti kapsadığını kontrol edin.

Örnek: bir pazar raporunu okumak

Ücretsiz örnek rapor vanalar ve boru bağlantı parçaları, Pakistan'a ithalat (kodlar 848110, 848180 ve 848190) Ocak–Eylül 2026 döneminde 15.595 sevkiyat, 1.700'den fazla ithalatçı ve 3.300 ihracatçı gösteriyor. Değere göre başlıca ortak ülkeler Çin (%49,2), Birleşik Arap Emirlikleri (%12,5), Amerika Birleşik Devletleri (%9,1), Singapur (%6,4) ve Almanya'dır (%5).

Yukarıdaki sorularla okuyalım:

• Dönem. Pakistan verilerimiz Ocak 2026'da başlıyor, bu yüzden raporda önceki yılla karşılaştırma yok. Bir yılın dokuz ayı kimin aktif olduğunu gösterir, ancak bir eğilimi veya sezonu göstermez.
• Ortak ülkeler. BAE ve Singapur ticaret ve transit merkezleridir. Bu verilerde BAE ortak ülke olarak değerin %12,5'ine, menşe ülke olarak ise yalnızca yaklaşık %2'sine sahip: BAE'deki şirketlerin sattığı vanaların çoğu başka yerlerde üretilmiş. Malların nerede üretildiği menşe ülkeler bloğunda gösterilir.
• Kodlar. Rapor üç kodu birleştiriyor: basınç düşürücü vanalar (848110), diğer vana ve musluklar (848180) ve parçalar (848190). Bunlardan yalnızca birini satıyorsanız pazarınız toplamdan küçüktür.

Sonuç çıkarmadan önce kontrol listesi

1. Kod ürününüz için yeterince ayrıntılı mı, yoksa birkaç ürünü mü karıştırıyor?
2. Aynı birimi mi karşılaştırıyorsunuz: değer, net ağırlık veya adet?
3. Söz konusu ülke ortak ülke mi, menşe ülke mi?
4. Dönemler eşit ve eksiksiz mi? Değişiklik sezondan kaynaklanıyor olabilir mi?
5. Veri kapsamı dönemler arasında değişti mi?
6. Büyük bir rakam birçok şirkete mi yayılmış, yoksa tek bir şirket veya tek bir anlaşma mı?

Gerçek rakamlar üzerinde pratik yapmak için Hazır araştırmalar kataloğundan ücretsiz bir örnek rapor açın veya Ürüne göre pazar analizi bölümünde kendi raporunuzu oluşturun. Bu rakamların bir pazar tahminine nasıl dönüştürüleceği Bir ülkede bir ürünün pazar büyüklüğü nasıl tahmin edilir rehberinde anlatılıyor.